รู้จักวัดประยุรวงศาวาส วรวิหาร

วัดประยุรวงศาวาส วรวิหาร

วัดประยุรวงศาวาส วรวิหาร ตั้งอยู่ในเขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2371 ในสมัยรัชกาลที่ 3 โดยสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ (ดิศ บุนนาค) ซึ่งได้อุทิศสวนกาแฟของตนเพื่อสร้างวัดนี้

ประวัติการก่อสร้าง

• ปี พ.ศ. 2371: สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์เริ่มสร้างวัด โดยใช้พื้นที่สวนกาแฟของตนเอง
• ปี พ.ศ. 2375: วัดได้รับการถวายเป็นพระอารามหลวงและได้รับพระราชทานชื่อว่า “วัดประยุรวงศาวาส” จากพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว
• ปี พ.ศ. 2379: มีการจัดงานฉลองวัดอย่างยิ่งใหญ่ ซึ่งมีเหตุการณ์สำคัญคือการทำไฟพะเนียงด้วยปืนใหญ่ แต่เกิดระเบิดขึ้น ทำให้มีผู้บาดเจ็บและล้มตายหลายคน รวมถึงการผ่าตัดครั้งแรกในประเทศไทยโดยนายแพทย์แดน บีช บรัดเลย์

ลักษณะและสถาปัตยกรรม

วัดประยุรวงศาวาสมีลักษณะสถาปัตยกรรมแบบไทย โดยมีองค์ประกอบสำคัญดังนี้:

• พระอุโบสถ: อาคารก่ออิฐถือปูน มีหลังคาลด 2 ชั้น มุงกระเบื้อง ประดับช่อฟ้าและใบระกา
• พระประธาน: เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ที่ได้รับการตั้งชื่อจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชว่า “สมเด็จพระพุทธธรรมวิเชฎฐศาสดา”
• พระเจดีย์ใหญ่ (พระบรมธาตุมหาเจดีย์): สร้างขึ้นโดยสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ แต่ไม่แล้วเสร็จในขณะนั้น ต่อมาได้มีการบูรณปฏิสังขรณ์โดยสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ในสมัยรัชกาลที่ 4

พระบรมธาตุมหาเจดีย์

พระบรมธาตุมหาเจดีย์ที่วัดประยุรวงศาวาสเป็นองค์เจดีย์ที่มีความสำคัญและมีเรื่องราวที่น่าสนใจหลายประการ:

• เริ่มต้นสร้าง: เจดีย์นี้เริ่มสร้างพร้อมกับวัดในปี พ.ศ. 2371 โดยสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ แต่ท่านถึงแก่พิราลัยก่อนที่จะสร้างเสร็จสมบูรณ์
• ลักษณะทางสถาปัตยกรรม: พระบรมธาตุมหาเจดีย์มีลักษณะทรงกลม สัณฐานรูปโอคว่ำ สูง 60.525 เมตร และมีฐานล่างกว้าง 162 เมตร เส้นผ่าศูนย์กลาง 50 เมตร
• ความสำคัญทางศาสนา: เจดีย์ได้รับการบรรจุพระบรมสารีริกธาตุในปี พ.ศ. 2450 ซึ่งถือเป็นสิ่งที่ทำให้เจดีย์นี้มีความสำคัญทางศาสนาอย่างยิ่ง

สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ (ดิศ บุนนาค)

สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ (ดิศ บุนนาค) เป็นบุคคลสำคัญในประวัติศาสตร์ไทยในสมัยรัชกาลที่ 3 และรัชกาลที่ 4 โดยมีเรื่องราวที่น่าสนใจหลายประการ:

• ชื่อและตระกูล: ดิศ บุนนาค เกิดในตระกูลบุนนาค ซึ่งเป็นตระกูลขุนนางที่มีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์ไทยมาตั้งแต่สมัยอยุธยา
• ตำแหน่งสำคัญ: ในสมัยรัชกาลที่ 3 ท่านดำรงตำแหน่งเจ้าพระยาพระคลัง และต่อมาได้เลื่อนขึ้นเป็นสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ในปี พ.ศ. 2394 ในรัชกาลที่ 4
• บทบาทในการบริหารประเทศ: ท่านมีบทบาทสำคัญในการบริหารราชการแผ่นดิน โดยเฉพาะในการดูแลกิจการต่างประเทศและการปกครองหัวเมือง
• ผลงานและมรดก: นอกจากการสร้างวัดประยุรวงศาวาสแล้ว ท่านยังมีบุตรหลายคนที่ต่อมาได้ดำรงตำแหน่งสำคัญ เช่น สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ (ช่วง บุนนาค)

สรุป

วัดประยุรวงศาวาสวรวิหารไม่เพียงแต่เป็นสถานที่ประกอบพิธีกรรมทางศาสนา แต่ยังเป็นสัญลักษณ์ของความร่วมมือและความศรัทธาของชาวบ้านในพื้นที่ นอกจากนี้ยังสะท้อนถึงประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของกรุงเทพฯ ในช่วงต้นกรุงรัตนโกสินทร์ รวมถึงบทบาทสำคัญของสมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูรวงศ์ (ดิศ บุนนาค) ที่ได้สร้างมรดกทางวัฒนธรรมและความเชื่อที่ยังคงอยู่จนถึงปัจจุบัน